Հանրապետական մանկավարժահոգեբանական կենտրոնի հաշվետվություն 2020թ․

2020 թվականի «Համընդհանուր ներառական կրթության համակարգի ներդրում» ծրագրի «Մանկավարժահոգեբանական աջակցության ծառայություններ եվ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների կրթության կազմակերպմանն օժանդակող միջոցառումներ» ենթածրագրի շրջանակում «Հանրապետական մանկավարժահոգեբանական կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի կողմից իրականացված աշխատանքների տարեկան հաշվետվություն

ՀՀ պետական բյուջեի 2020 թվականի «Համընդհանուր ներառական կրթության համակարգի ներդրում» ծրագրի «Մանկավարժահոգեբանական աջակցության ծառայություններ և կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների կրթության կազմակերպմանն օժանդակող միջոցառումներ» ենթածրագրի շրջանակում Հանրապետական մանկավարժահոգեբանական կենտրոնը իրականացրել է կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաների ուսուցման կազմակերպման մի շարք աշխատանքներ, որոնք իրականացվել են հետևյալ ուղղություններով՝
  • կրթության առանձնահատուկ պայմանների գնահատում,
  • կրթության առանձնահատուկ պայմաններ ունեցող երեխաներին մանկավարժահոգեբանական աջակցության տրամադրում,
  • խորհրդատվություններ,
  • մշտադիտարկումներ,
  • բովանդակային մշակումներ։
2020 հաշվետու տարվա ընթացքում Հանրապետական մանկավարժահոգեբանական կենտրոնի (այսուհետ՝ Կենտրոն) կողմից իրականացվել են տարվա սկզբին միջոցառումների պլանով նախատեսված բոլոր գործողությունները։ Թեև երկրում առկա ֆորս մաժորային իրավիճակով պայմանավորված (COVID-19 համաճարակ, պատերազմական դրություն) ցուցանիշներում առաջացել են որոշ փոփոխություններ, սակայն հաջողվել է հասնել պլանավորված բոլոր ցուցանիշներին, որոնք առավել մանրամասն ներկայացվում են ստորև։

Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի գնահատում

2020թ. կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի գնահատումների թվաքանակ
կարիք ունեցող՝ 395 կարիք չունեցող՝ 62
տղա աղջիկ տղա աղջիկ
270 125 41 21

Հանրապետական մանկավարժահոգեբանական կենտրոնը հաշվետու տարվա ընթացքում կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի գնահատում է իրականացրել Կոտայքի, Գեղարքունիքի, Արարատի, Վայոց Ձորի մարզերում

ՀՄԿ կողմից կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի գնահատում է իրականացվել նաև Երևան քաղաքի՝ խնամք իրականացնող հաստատությունների, նախադպրոցական ուսումնական հաստատությունների երեխաների (38 սովորող), ինչպես նաև Կոտայքի մարզի Աբովյանի ՔԿՀ-ում պատիժը կրող, կալանավորված անչափահաս 1 երեխայի համար: Հանրապետական մանկավարժահոգեբանական կենտրոնի կողմից Արագածոտնի մարզում իրականացվել է նաև 2 երեխայի՝ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի բողոքարկում:

Կարողությունների զարգացում (վերապատրաստում)

2020 թվականի ընթացքում ՀՄԿ կողմից իրականացվել են մանկավարժական աշխատողների կարողությունների զարգացմանն ուղղված վերապատրաստման 323 դասընթաց, որոնց արդյունքում վերապատրաստվել է 5318 մանկավարժական աշխատող:
2020թ. մանկավարժական աշխատողների կարողությունների զարգացմանն ուղղված վերապատրաստման դասընթացներ
Քանակ Մասնակից
323 5318
Վերապատրաստման դասընթացների նպատակն էր զարգացնել ուսուցիչների և աջակցող թիմերի կարողությունները մանկավարժահոգեբանական աջակցության ծառայությունների տրամադրման, կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի գնահատման, ինչպես նաև Անհատական ուսուցման պլանի մշակման և գնահատման գործիքների կիրառման գործընթացներում:

Կարողությունների զարգացման ուղղված վերապատրաստումներ` ըստ թեմաների և մասնակիցների բաշխվածության

Վերապատրաստման թեմաներ Վերապատրաստումների թիվ Մասնակիցների թիվ
«Մանկավարժահոգեբանական աջակցության ծառայությունների տրամադրման եռաստիճան համակարգ» 2 47
«Անհատական ուսուցման պլանի մշակման վերաբերյալ, այդ թվում՝ մանկավարժահոգեբանական աջակցության ծառայությունների պլանավորման վերաբերյալ» 35 800
«Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի գնահատման համակարգը ՀՀ-ում` հիմնված ԱՀԿ ՖՄԴ մոտեցումների վրա», «Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի գնահատման գործընթաց» 4 70
«Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի գնահատման ընթացակարգ և գործիքակազմ» 4 80
«Կրթության կազմակերպման մանկավարժահոգեբանական աջակցության ծառայությունները նախադպրոցական մակարդակում» 21 465
«Բուլլինգի դրսևորումներն ուսումնական հաստատություններում և դրանց կանխարգելման ուղիները» 3 71
«Ծնողավարության հոգեբանական հմտություններ» 9 131
«Նևրոզներ, նևրոտիկ դրսևորումներ, վախերի առաջացման պատճառներ և հաղթահարման մեխանիզմներ», «Ուշադրության պակասի և գերակտիվության համախտանիշ» 3 60
«Մանկավարժահոգեբանական աջակցության   տրամադրումը ձայնի և խոսքի ֆունկցիաների խանգարման դեպքում» 1 21
«Մանկավարժահոգեբանական աջակցության տրամադրումը մտավոր (ճանաչողական) գործընթացների խանգարում ունեցող երեխաներին» 3 82
«Մանկավարժահոգեբանական աջակցության տրամադրումը շարժողական ֆունկցիաների խանգարման դեպքում» 2 55
«Տեսողության խանգարում ունեցող սովորողների մանկավարժահոգեբանական աջակցության մեխանիզմները» 7 163
«Հոգեբանական աջակցության սկզբունքներն ու առանձնահատկությունները հոգեբանական և զարգացման խնդիրների դեպքում» 5 20
«Առաջնային գնահատման գործիքի կիրառման կարգի վերաբերյալ  և կանխարգելիչ միջամտության պլանում նպատակների սահմանում» 199 3011
«Հոգեբանական աշխատանքների սկզբունքները շփման և հաղորդակցման խնդիրների դեպքում» 20 120
«Արտթերապիայի հիմնական տեսակները և մեթոդները» 1 30
«Իմացական գործընթացներ՝ հիշողություն» 1 28
«Լոգոպեդի աջակցությունը գրավոր խոսքի խանգարման դեպքում  (դիսլեքսիա և դիսգրաֆիա)» 1 20
«Լոգոպեդական աշխատանքի առանձնահատկությունները հոգեխոսքային զարգացման հապաղում ունեցող երեխաների հետ աշխատանքում» 1 20
«Գրքերի և գրականության հասանելիությունը որպես սովորողների հաջողության կարևորագույն պայման» 1 24
Ընդամենը 323 5318

Մանկավարժահոգեբանական աջակցության ծառայությունների մատուցում

2020թ. ընթացքում ՀՄԿ կողմից մանկավարժահոգեբանական ծառայություն է մատուցվել ծանր և խորը խանգարումներ ունեցող 166 (112 տղա, 54 աղջիկ) երեխաների սոցիալիզացման, գիտելիքների, կարողությունների և հմտությունների զարգացումն ապահովելու նպատակով: Նշված երեխաները շարունակում են ստանալ մասնագիտական աջակցություն իրենց ուսումնական հաստատությունները սպասարկող տարածքային մանկավարժահոգեբանական աջակցության կենտրոնների մասնագետների կողմից՝ ՀՄԿ մասնագետների անմիջական խորհրդատվությամբ:

Մշտադիտարկում

2020թ. ընթացքում ՀՄԿ-ում և տարածքային մանկավարժահոգեբանական աջակցության 19 կենտրոններում իրականացվել են մշտադիտարկումներ։
Մշտադիտարկման և տվյալների բազայի վերլուծության բաժնի կողմից մշտադիտարկումները իրականացվել են ինչպես ամսական և եռամսյակային հաշվետվությունների միջոցով, այնպես էլ` ըստ անհրաժեշտության։ ՀՄԿ բաժինների աշխատանքների մշտադիտարկման նպատակով իրականացվել են 7 հարցումներ աշխատանքների որակը և արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։
Մանկավարժահոգեբանական ծառայությունների մատուցման բաժինը հաշվետու տարում իրականացրել է 10 մշտադիտարկում կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաներին տրամադրվող մանկավարժահոգեբանական նեղ մասնագիտական աջակցության գործընթացի վերաբերյալ: Մշտադիտարկումները իրականացվել են Աշտարակի, Կապանի, Վաղարշապատի, Երևանի 4 ՏՄԱԿ-ներում:
ՀՄԿ բաժինների աշխատանքների մշտադիտարկման նպատակով՝ հարցումներ Կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաներին տրամադրվող մանկավարժահոգեբանական նեղ մասնագիտական աջակցության գործընթացի վերաբերյալ
7 10

Խորհրդատվություններ

Կենտրոնի կողմից 2020 թվականի ընթացքում իրականացվել են խորհրդատվություններ ՀՄԿ-ում, տարածքային մանկավարժահոգեբանական աջակցության կենտրոններում և հանրակրթական դպրոցներում:

Մարզերից ստացված արդյունքների հիման վրա խորհրդատվություններն իրականացվել են կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի գնահատման, դպրոցական մակարդակի գնահատման գործընթացի, մանկավարժահոգեբանական աջակցության ծառայությունների տրամադրման, ԱՈւՊ-ի մշակման գործընթացի մասնակցության, այդ թվում՝ մանկավարժահոգեբանական աջակցության ծառայությունների պլանավորման վերաբերյալ գնահատման արձանագրությունների և եզրակացությունների, գրանցամատյանի վարման կարգի վերաբերյալ:

Ապրիլ ամսվա ընթացքում ZOOM հարթակով առցանց խորհրդատվություն է տրամադրվել Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերի հանրակրթական բոլոր ուսումնական հաստատությունների բազմամասնագիտական թիմի մասնագետներին՝ «Համընդհանուր ներառական կրթության ներդրման խնդիրներն ու մարտահրավերները» թեմայով: Նույն՝ առցանց եղանակով վերոնշյալ ժամանակահատվածում խորհրդատվություն է տրամադրվել նաև ՀՀ բոլոր ՏՄԱԿ-ների մասնագետներին՝ «Հեռավար եղանակով աջակցության տրամադրման առանձնահատկություններն ու խնդիրները» թեմայով:

Կենտրոնի կողմից տրամադրվել է 1311 խորհրդատվություն, որից՝ տարածքային մանկավարժահոգեբանական աջակցության կենտրոններին տրամադրվել է 555, հանրակրթական դպրոցներին՝ 228 խորհրդատվություն, իսկ մնացած խորհրդատվությունները տրամադրվել են կենտրոնում:

Խորհրդատվությունները տրամադրվել են 295 հաստատություններում:

ՏՄԱԿ-ներում իրականացրած խորհրդատվություններ Ուս․ հաստատություններում իրականացրած խորհրդատվություններ ՀՄԿ-ում իրականացրած խորհրդատվություններ Խորհրդատվություններ ստացած ուսումնական հաստատություններ Խորհրդատվություն ստացած անձիք (մանկավարժ, ուսուցչի օգնակար, բազմամասնագիտական թիմ, ծնող, երեխա, այլ)
555 228 528 295 4003

ՀՄԿ-ում խորհրդատվություն է տրամադրվել նաև սոցիալիզացման, գիտելիքների, կարողությունների և հմտությունների զարգացմանն ուղղված մանկավարժահոգեբանական աջակցության ծառայություններ ստացող ծանր և խորը խանգարումներ ունեցող երեխաների ծնողներին (282 խորհրդատվություն), ինչպես նաև գնահատված երեխաների ծնողներին՝ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիքի գնահատման կարգի և ընթացակարգի վերաբերյալ (287 խորհրդատվություն):

Բովանդակային նյութերի մշակման ռազմավարությունների, առանցքային մոտեցումների, փորձաքննության ընթացակարգի վերաբերյալ խորհրդատվություն է տրամադրվել 22 ՏՄԱԿ-ների փոխտօրեններին: Ընդհանուր առմամբ ՀՄԿ-ի կողմից խորհրդատվություն է տրամադրվել 4003 անձի (երեխաներ, երեխաների ծնողներ, ուսուցչի օգնականներ, մանկավարժներ, բազմամասնագիտական թիմի անդամներ, վարչական աշխատողներ):

Իրազեկում և փորձի փոխանակում

Նշված ժամանակահատվածում փորձի փոխանակման գործողությունները հիմնականում իրականացվել են Երևան քաղաքում, Արագածոտնի և Շիրակի մարզերում վերակազմակերպված նոր ՏՄԱԿ-ներին աջակցություն տրամադրելու նպատակով։ Իրազեկման աշխատանքներ իրականացվել են հիմնականում Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզերում՝ համընդհանուր ներառական կրթությանն անցնելու նախապատրաստական աշխատանքների շրջանակներում, հատուկ դպրոցների վերակազմակերպման և ուսումնական հաստատությունների մանկավարժների նախապատրրաստման հիմնահարցերի շուրջ։

2020թ. ընթացքում կայացել են 18 հանդիպում-քննարկումներ ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության և այլ կառույցների ու կազմակերպությունների ներկայացուցիչների հետ:

2020թ. ընթացքում ՀՄԿ կողմից ուսումնասիրվել և ներկայացվել է փորձագիտական 12 կարծիք ոլորտում գործող հասարակական և միջազգային կազմակերպությունների կողմից իրականացվող ծրագրերի և մշակումների վերբերյալ:

2020թ. իրազեկում և փորձի փոխանակում
Հանդիպում-քննարկումներ ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության և այլ կառույցների ու կազմակերպությունների ներկայացուցիչների հետ Փորձագիտական կարծիք ոլորտում գործող հասարակական և միջազգային կազմակերպությունների կողմից իրականացվող ծրագրերի և մշակումների վերբերյալ
18 12

Կրթության կազմակերպմանն օժանդակող նյութերի մշակում, հրատարակում և ձեռքբերում

ՀՄԿ կողմից մշակվել են տարածքային մանկավարժահոգեբանական աջակցության կենտրոնների և հանրակրթական ուսումնական հաստատությունների մանկավարժական աշխատողների համար նախատեսված վերապատրաստման դասընթացների 15 մոդուլներ, թռուցիկներ (բուկլետներ):

Հաշվետու տարվա ընթացքում ՀՄԿ-ի կողմից հրատարակվել են մեթոդական 3 ձեռնարկներ հանրակրթական դպրոցների մանկավարժների, նախադպրոցական ուսումնական հաստատությունների մանկավարժների և ծնողների համար՝

  1. «Ինչպե՞ս խթանել սովորողների ներառումը դասարանում»,
  2. «Ինչպե՞ս խթանել ներառումը նախադպրոցական ուսումնական հաստատությունում»,
  3. «Ինչպե՞ս կարգավորել երեխայի վարքը` չանտեսելով նրա առանձնահատկությունները»։
2020թ. Կրթության կազմակերպմանն օժանդակող նյութերի մշակում, հրատարակում և ձեռքբերում
Տարածքային մանկավարժահոգեբանական աջակցության կենտրոնների և հանրակրթական ուսումնական հաս¬տատությունների մանկավարժական աշխատողների համար նախատեսված վերապատրաստման դասընթացների մոդուլներ Մեթոդական ձեռնարկներ հանրակրթական դպրոցների մանկավարժների, նախադպրոցական ուսումնական հաստատությունների մանկավարժների և ծնողների համար թռուցիկներ (բուկլետներ)
15 3 3

2020թ. հաշվետու տարում մշակվել են նաև ՀՄԿ բաժինների գործառույթները և աշխատակիցների աշխատանքային նկարագրերը: 2020թ. ընթացքում ՀՄԿ պաշտոնական կայքը համալրվել է շուրջ 40 նոր գրառումներով, հայտարարություններով, տեսանյութերով և այլ նյութերով։

Կայքի բովանդակության գրեթե 80%-ը թարգմանված է անգլերենով։ Ընտրացանկը համալրվել է նոր բաժիններով՝

  • «Առցանց գրադարան»,
  • «Հաճախ տրվող հարցեր (ՀՏՀ)»,
  • «Հայտարարություններ»,
  • «Բլոգ»:

«Առցանց գրադարան» բաժնում ավելացել են էլեկտրոնային գրքերի և հոդվածների ֆայլերը և հղումները։ Նախատեսվում է ցանկի ավելացում, համալրում, հայերեն և օտարալեզու բովանդակության ընդլայնում, առանձին ենթաբաժինների ստեղծում՝ ըստ առանձին ոլորտների, մասնագիտական ուղղվածության, լեզուների և այլն։

Իրականացվել են Կենտրոնի գործունեության, տարբեր միջոցառումների և ծրագրերի լուսաբանման և հանրայնացման աշխատանքներ, գործընթացի համար անհրաժեշտ նկարների և տեսանյութերի ստեղծման և մշակման, ձեռնարկների, զարգացնող և դիդակտիկ, ինչպես նաև կայքում տեղադրվող նյութերի գեղարվեստական և գրաֆիկական ձևավորման աշխատանքների կատարում։

Ուսումնասիրվել և փորձագիտական կարծիքներ են ներկայացվել ինչպես ՏՄԱԿ-ների, այնպես էլ տարբեր կազմակերպությունների, կրթական հաստատությունների կողմից ներկայացված մշակումների, կրթական տեսահոլովակի վերաբերյալ:

Համագործակցություն

Ոլորտում գործող հասարակական և միջազգային կազմակերպությունների հետ մեկնարկել և իրականացվել են համատեղ մի շարք ծրագրեր՝

  • Յունիսեֆի հայաստանյան գրասենյակի հետ մեկնարկել է «Մանկավարժահոգեբանական աջակցության ցուցաբերումը COVID-19 համավարակի ընթացքում» ծրագիրը
  • ՀՕֆ-ի hայաստանյան գրասենյակի հետ մեկնարկել է «Մանկավարժների մասնագիտական կարողությունների զարգացման ծրագիրը»
  • Շվեդական «Global to Local» կազմակերպության հետ մեկնարկել է «Հանրակրթական դպրոցներում բուլլինգի նվազեցման ծրագիրը» Տավուշի, Լոռու և Շիրակի մարզի մեկական դպրոցներում
  • «Դասավանդիր Հայաստան» կազմակերպության հետ իրականացվում է «Գենդերային ինտեգրման խթանում ուսուցիչների կարողությունների զարգացման ծրագրերում և համայնքային ներգրավման նախաձեռնություներում» ծրագիրը
  • «Քաղաքացիական հասարակություն» ՀԿ հետ Երևանի հանրակրթական 2 դպրոցներում իրականացվել է «Մանկավարժների կարողությունների զարգացում բուլինգի կանխարգելման նպատակով» ծրագիրը
  • Յունիսեֆի հայաստանյան գրասենյակի հետ համատեղ իրականացվում է ՀՄԿ և ՏՄԱԿ-ների տարեկան պլանավորումների և հաշվետվությունների զարգացման ծրագիր
  • Յունիսեֆի հայաստանյան գրասենյակի հետ համատեղ իրականացվել է ԿԱՊԿ գնահատման տեղեկատվական համակարգի ներդրման ծրագիր։
  • Մանկական և կրթության հոգեբանների հայկական ասոցիացիայի հետ համատեղ և Յունիսեֆի հայաստանյան գրասենյակի հետ իրականացվել է «Առաջնային օգնություն սթրեսային իրավիճակներում» թեմայով երկօրյա առցանց դասընթաց ՄՀ աջակցության թիմերի համար, ովքեր աշխատում են երեխաների և մեծահասակների հետ և կարող են աջակցել սթրեսային և ճգնաժամային տարբեր իրավիճակներում։
  • Մանկական և կրթության հոգեբանների հայկական ասոցիացիայի հետ համատեղ, ինչպես նաև ԵՊՀ Անձի հոգեբանության ամբիոնի և Յունիսեֆի հայաստանյան գրասենյակի հետ համագործակցությամբ «Ճգնաժամային իրավիճակում հոգեկան առողջության և սոցիալական ոլորտի աշխատակիցների կարողությունների բարելավմանն ուղղված հոգեսոցիալական աջակցության ծրագրի» շրջանակում իրականացվել է երկօրյա առցանց դասընթաց, որին մասնակցել են ՀՀ հանրակրթական բոլոր դպրոցներից 2-ական մանկավարժներ։
  • Մանկական և կրթության հոգեբանների հայկական ասոցիացիայի հետ, ինչպես նաև ԵՊՀ Անձի հոգեբանության ամբիոնի և Յունիսեֆի հայաստանյան գրասենյակի հետ իրականացվել է երկօրյա առցանց դասընթաց` «Կրթության հոգեբանների աշխատանքը արտակարգ իրավիճակում», որին մասնակցել են ՀՀ հանրակրթական դպրոցների և տարածքային մանկավարժահոգեբանական աջակցության կենտրոնների հոգեբանները։
  • Ասիական բանկի ֆինանսավորմամբ Մանկական զարգացման հիմնադրամի կողմից իրականացվող «Քաղաքացիական հասարակության աջակցությունը Հայաստանում առցանց կրթությանը» ծրագրի շրջանակներում մշակվել և փորձագիտական կարծիք է տրամադրվել ծրագրի ռազմավարությանը, հետազոտության մեթոդաբանության, վերապատրաստման մոդուլներին և ուսումնամեթոդական նյութերի վերաբերյալ:
Skip to content